Tôi nhớ hôm ấy là ngày 27/11/2006 âm lịch, tức là chỉ còn hơn 1 tháng nữa đến Tết Bính Tuất. Tại phiên tiếp dân định kỳ của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh và thường trực HĐND, UBND tỉnh, vừa mới đầu giờ làm việc buổi sáng, chúng tôi đã được tiếp một trường hợp khá đặc biệt. Đó là một phụ nữ ngoài 30 tuổi, gương mặt gầy gò, khắc khổ, tay dắt hai đứa trẻ chừng trên dưới 10 tuổi, dáng điệu sợ sệt, khuôn mặt tái đi vì giá lạnh. Người phụ nữ nước mắt lưng tròng. Hai đứa trẻ cũng thút thít khóc. Tôi thực sự xúc động và linh cảm cho tôi biết mẹ con họ đang gặp điều gì đó oan ức. Tôi động viên chị hãy bình tĩnh trình bày rõ sự tình.
Với giọng run run, chị vừa khóc vừa nói: “Em là Trương Thị Tươi ở thôn Đào Lạng, xã Bắc Lũng, huyện Lục Nam. Em đến trình bày hoàn cảnh khốn khó của 3 mẹ con và mong sớm được các cơ quan chức năng giải quyết, giúp đỡ”.
Theo lời chị Tươi cho biết, chị sinh năm 1976. Năm 20 tuổi, chị xây dựng gia đình với anh Hướng, người cùng quê. Vợ chồng chị được bố mẹ cho ra ở riêng đã 11 năm. Chị sinh được hai cháu gái, cháu lớn 12 tuổi, cháu nhỏ 8 tuổi. Mâu thuẫn vợ chồng nảy sinh kể từ khi bé gái thứ 2 ra đời. Thế rồi chồng chị đã quyết định vào Nam làm ăn, để mặc người vợ với hai đứa con thơ dại. Biền biệt 6 năm, bỗng vào những ngày đầu tháng 8/2006 anh trở về, niềm vui đoàn tụ chưa kịp đến thì anh "phán xử" rằng chị ngoại tình nên phải ly hôn. Không nhất trí với lời cáo buộc vô lý nên chị đã không đồng ý.
Vào ngày 14/8/2006, lợi dụng lúc chị đi làm không có nhà, anh Hướng cùng người em trai của mình đã cuốc móng, phá sập ngôi nhà 3 mẹ con chị đang ở. Nghe con gái báo tin dữ, chị từ ngoài đồng chạy về thì nhà đã đổ sập. Ba mẹ con kêu khóc và ra báo UBND xã. Lãnh đạo xã đã cử cán bộ đến tại hiện trường lập biên bản, trình báo vụ việc với công an huyện. Tại buổi làm việc, chồng chị nói là dỡ nhà đi để làm lại, nhưng ngay hôm sau anh ta đã đi Nam, để lại lá đơn xin ly hôn và mặc cho mẹ con chị phải sống cảnh màn trời chiếu đất. Chị Tươi đã có đơn đề nghị xã, huyện giải quyết. Nhưng không hiểu sao 4 tháng trôi qua vẫn chưa có kết quả giải quyết dứt điểm, dù chị đã gửi đơn nhiều lần…
Nghe chị kể, các đại biểu tiếp dân hôm đó đều xúc động, cảm thương. Từng đợt gió lạnh thổi tới, ngày Tết Nguyên đán đang cận kề và hình ảnh 2 đứa trẻ đang co ro núp sau lưng mẹ khiến ai cũng ái ngại. Nhiều năm là đại biểu HĐND tỉnh, với nhiều lần tiếp dân, song với cảm nhận của người cùng giới, cùng làm mẹ, tình cảnh của 3 mẹ con chị cứ ám ảnh, day dứt trong tôi.
Sau ngày tiếp dân, mặc dù công việc cuối năm bộn bề nhưng tôi đã điện thoại liên hệ với Thường trực HĐND, UBND huyện Lục Nam phối hợp xem xét cụ thể để có hướng giải quyết kịp thời, vì nếu chậm một ngày là thêm một ngày 3 mẹ con chị phải ở lều rét mướt, thêm một ngày các cháu phải bỏ học. Thu xếp công việc, tôi cùng một chuyên viên Văn phòng HĐND tỉnh và Thường trực HĐND huyện Lục Nam xuống ngay UBND xã Bắc Lũng. Tại đây, đồng chí Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã đã xác nhận đúng vụ việc và cung cấp thêm một số thông tin cần thiết cho đoàn. Qua trao đổi, tôi được biết bố chồng chị Tươi trước đây cũng là lãnh đạo xã, nay đang là Trưởng ban Mặt trận thôn. Sau khi sự việc xảy ra, thôn và xã đã nhiều lần đến hòa giải, đề nghị gia đình nhà chồng xây dựng lại nhà ở cho 3 mẹ con chị nhưng gia đình vẫn không tiến hành. Xã cũng đã có công văn đề nghị công an huyện giải quyết nhưng được bên công an trả lời đó là việc của Toà án, và ngược lại. Qua đi, qua lại về trách nhiệm cơ quan giải quyết thấm thoắt đã 4 tháng mà vẫn chưa ngã ngũ và… kết quả là mẹ con chị Tươi vẫn không có nhà để ở. Các đồng chí lãnh đạo xã cũng không đồng tình với cách xử sự của gia đình nhà chồng chị Tươi và sự đùn đẩy của cơ quan chức năng, đồng thời cho biết dư luận nhân dân trong xã cũng rất bất bình.
Từ trụ sở UBND xã, chúng tôi tới hiện trường. Đúng như đơn chị Tươi trình bày cũng như xác nhận của xã Bắc Lũng, ngôi nhà bị phá thành đống, cây que, gạch ngói đổ nát. Cạnh đó là lều bạt dứa mỏng manh, với đồ đạc sơ sài là nơi trú ngụ của 3 mẹ con chị. Gặp chúng tôi, mẹ con chị Tươi lại rưng rưng nước mắt. Sau khi nắm rõ tình hình, tôi đã phân tích, khuyên nhủ chị Tươi trong khi chờ cơ quan chức năng giải quyết cần phải động viên các con đi học, không được để con trẻ phải chịu thiệt thòi, gánh chịu hậu quả mà ngưòi lớn gây ra. Tôi cũng đề nghị UBND xã chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ với các ngành, MTTQ, đoàn thể ở xã và thôn làm tốt công tác hoà giải giữa 2 bên thông gia và yêu cầu gọi anh Hướng, chồng chị Tươi về gia đình để giải quyết dứt điểm vụ việc; phối hợp với các cơ quan chức năng của huyện để giải quyết kịp thời nếu hoà giải không thành. Chúng tôi lại tiếp tục quay trở về huyện, đề nghị Chủ tịch UBND huyện trực tiếp chỉ đạo giải quyết, để 3 mẹ con có nhà ở trước Tết, đồng thời đề nghị thường trực HĐND huyện đôn đốc, giám sát việc giải quyết.
Nhờ có sự chỉ đạo tích cực, phối hợp kịp thời chặt chẽ và cách giải quyết có lý, có tình của UBND và các cơ quan chức năng nên ngay sau đó, ngôi nhà nhỏ 3 gian đã được hoàn thành do chính chồng và gia đình chồng chị xây dựng. Mẹ con chị Tươi đã được đón Tết trong ngôi nhà mới, mặc dù chưa được kiên cố, chấm dứt những tháng ngày sống trên lều bạt cùng mưa gió, giá lạnh. Hai con của chị ngay sau đó cũng đã cắp sách đến trường.
Từ vụ việc trên tôi thiết nghĩ: cuộc sống vợ chồng không phải là lúc nào cũng bình yên, phẳng lặng, song nếu từ 2 bên gia đình, từ cơ sở làm tốt công tác hoà giải, nếu công dân cũng như cơ quan chức năng nắm chắc pháp luật, có tinh thần trách nhiệm cao, làm việc khách quan, công bằng, giải quyết vụ việc kịp thời, thì chắc hẳn sẽ không xảy ra tình cảnh như mẹ con chị Tươi đã gặp phải. Đồng thời, nếu mỗi đại biểu dân cử đều nhiệt tình, trách nhiệm, nắm chắc pháp luật, luôn sâu sát cơ sở, biết lắng nghe, chia sẻ, “có tầm và có tâm” sẽ góp phần đảm bảo quyền lợi chính đáng cho công dân, nhất là phụ nữ và trẻ em, góp phần hạn chế tình trạng đơn thư vượt cấp hiện nay và sẽ được đông đảo cử tri tin yêu, tín nhiệm.
Dương Thị Lợi