Cử tri đã có so sánh giữa hoạt động chất vấn ở Quốc hội (QH) và HĐND, ông nghĩ sao về sự so sánh này?
- Ông Đinh Xuân Thảo: Cử tri của QH cũng là cử tri của HĐND. Đòi hỏi của cử tri về hoạt động chất vấn là một tín hiệu đáng mừng vì cho thấy họ quan tâm đến hoạt động của các cơ quan nhà nước, của thiết chế đại diện cũng như ý thức được quyền dân chủ và hiệu quả của sự công khai, minh bạch thông qua hoạt động chất vấn. Tất nhiên là có sự giống và khác nhau trong hoạt động của QH và HĐND, nhưng vấn đề cơ bản đây đều là cơ quan dân cử, do vậy việc đáp ứng các đòi hỏi chính đáng của người dân là cần thiết.
Thời gian qua HĐND nhiều tỉnh, thành đã làm tốt hoạt động chất vấn, thu hút được sự quan tâm của cử tri như HĐND TP Hà Nội, HĐND TP.HCM... Nhưng đây đó việc tổ chức hoạt động chất vấn còn ít hoặc hình thức.
Vấn đề ở chỗ chính quyền địa phương là cơ quan thực hiện các nhiệm vụ chính trị trên địa bàn, là nơi trực tiếp giải quyết các vấn đề dân sinh, có những vấn đề chưa đủ tầm cỡ để đưa lên diễn đàn QH nhưng lại là vấn đề thiết thân với người dân ở địa phương. Do vậy nếu HĐND tích cực giám sát, trong đó có hình thức chất vấn tại các kỳ họp thì sẽ góp phần thúc đẩy việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước ở địa phương.
* Là cử tri sống trên địa bàn TP Hà Nội, ông nhận xét gì về hoạt động chất vấn tại HĐND của thủ đô?
- Ông Đinh Xuân Thảo: Nhiều vấn đề bức xúc liên quan đến giao thông, xây dựng, quy hoạch, an toàn thực phẩm... đã được các đại biểu nêu lên. Chất vấn cũng là để các vị trưởng ngành ở TP trả lời và có hướng giải quyết. Nếu trong một nhiệm kỳ có vấn đề nào đó đã được đại biểu HĐND chất vấn nhưng vị trưởng ngành giải quyết không tốt, các kỳ họp tiếp theo chất vấn đến lần thứ hai, thứ ba... tình hình vẫn không được cải thiện thì chắc phải có hình thức xử lý phù hợp với quy định pháp luật. Khóa tiếp theo có thể vị trưởng ngành đó sẽ khó được bầu lại.
* Tại kỳ họp vừa qua, các đại biểu HĐND TP Cần Thơ không chất vấn ai cả. Có ý kiến cho rằng trong giải trình, lãnh đạo các sở ngành giải quyết đúng các vấn đề đã đặt ra. Cái gì làm không được thì chính quyền cũng đã nhận. Chính quyền làm không đạt vì lý do gì đó hoặc họ trả lời sai thì đại biểu HĐND mới chất vấn?
- Ông Đinh Xuân Thảo: Theo tôi, tại các kỳ họp của HĐND nên có chất vấn. Với các giải trình thì có thể đại biểu ngồi họp ở đó đã rõ, nhưng việc chất vấn không phải do đại biểu tự nghĩ ra mà do cử tri phản ảnh, gửi gắm cho đại biểu, từ đó đại biểu có trách nhiệm đưa vấn đề ra công khai chất vấn để qua truyền hình trực tiếp, qua báo chí thông tin tới cử tri, hoặc sau này về tiếp xúc báo cáo lại với cử tri.
Mặt khác, tôi xin nói thật là không thể mọi cái đều đã tốt. Cuộc sống còn bề bộn ở dưới đó, từ giao thông, y tế đến giáo dục... đang bức xúc và cử tri mong muốn được đại biểu chất vấn làm rõ địa chỉ trách nhiệm, nguyên nhân và có hướng khắc phục nhanh. Chất vấn còn là hình thức để làm rõ trách nhiệm về chính trị, việc nào của ông chủ tịch TP, việc nào của ông phó chủ tịch, việc nào của giám đốc các sở, ngành. Đối với các cơ quan dân cử, nếu không có các hình thức giám sát, trong đó có chất vấn, thì sẽ khó làm rõ trách nhiệm chính trị của người có chức vụ, quyền hạn trước nhân dân, trước Đảng.
Chất vấn là từ “đặt hàng” của cử tri chứ không phải từ nhận thức chủ quan của đại biểu. Qua chất vấn còn để xem cái gì vướng mà chính quyền địa phương không giải quyết được thì phản ảnh lên trên, còn cái gì chính quyền địa phương làm được nhưng còn thiếu sót thì truy đến cùng để góp phần đẩy nhanh việc giải quyết. Còn nếu vấn đề nằm ở ý thức người dân thì cũng nói rõ để cử tri hiểu và có giải pháp thích hợp. Không thể nơi nào đó nói rằng không có gì đáng chất vấn.
* Theo ông, vì sao đây đó việc chất vấn ở HĐND còn ít hoặc hình thức?
- Ông Đinh Xuân Thảo: Qua trao đổi về vấn đề này, có người nói ở địa phương nhiều vị có chân trong HĐND là đại biểu kiêm nhiệm, đồng thời giữ các chức vụ chủ chốt ở tỉnh, nhiều thành viên khác trong HĐND là cấp dưới theo quan hệ hành chính nên ở mức độ nào đó cũng có cái khó. Về nguyên tắc, đã là đại biểu dân cử thì bình đẳng như nhau, nhưng mối quan hệ giữa ông đại biểu là chủ tịch UBND TP với ông đại biểu là giám đốc sở thì chúng ta có thể hiểu được.
* Vừa qua, thường trực HĐND tỉnh Kiên Giang yêu cầu người trả lời chất vấn phải là giám đốc sở, thủ trưởng ngành, người có trách nhiệm cao nhất. Như vậy để đảm bảo hiệu quả, hiệu lực của hoạt động chất vấn, vai trò của lãnh đạo cơ quan dân cử cũng quan trọng?
- Ông Đinh Xuân Thảo: Đúng vậy. Ở đây có vai trò của việc tổ chức, từ thiết kế chương trình, bố trí thời gian đến chọn vấn đề và chọn người trả lời chất vấn, điều hành cũng như kết luận phiên chất vấn đều rất quan trọng. Cần hiểu chất vấn không phải là đấu đá phe cánh, thật ra chất vấn là cơ hội để người được chất vấn thể hiện năng lực của mình. Nếu không có diễn đàn thì có khi anh làm tốt nhưng không ai biết.
VÕ VĂN THÀNH thực hiện
Nguồn: Tuổi trẻ